Uzupełnienie bocznych braków zębowych przy użyciu mostu typu FRC z jednoczesną rewitalizacją kilkuletniego mostu adhezyjnego. Metoda łączona

Mosty adhezyjne stanowią coraz popularniejszą formę uzupełnienia zarówno wśród lekarzy, jak i pacjentów, którzy w miarę możliwości starają się unikać bardziej inwazyjnych metod leczenia.

MATERIAŁY I PRZYBORY WYKORZYSTANE W PRACY

  • Boston A3, A3,5 (Arkona)
  • włókno poliaramidowe typ Podwiązka 2 mm i 3 mm (Arkona)
  • Optiguard (Kerr)
  • wytrawiacz 36% kwas ortofosforowy
  • wiertła diamentowe
  • nici retrakcyjne Sil-Trax nr 8 (Pascal)
  • gumki do wstępnego polerowania kompozytów (Vivadent)
  • krążki do polerowania Sof-Lex (3M ESPE)
  • kalka artykulacyjna (Bausch)
  • elastomerowa masa wyciskowa Zetaplus (Zhermack)
  • elastomerowa masa wyciskowa Oranwasch L (Zhermack)
  • alginatowa masa wyciskowa Kromopan (Lascod)
  • gips protetyczny żółty
  • lakier izolujący kikuty zębowe Durolan
  • łyżki wyciskowe górna i dolna nr 2
  • piaskarka (EMS)
  • ćwieki okołomiazgowe (DENTSPLY MAILLEFER)

ETAPY POSTĘPOWANIA KLINICZNEGO

Pacjent, lat 62, zgłosił się w celu wymiany uszkodzonego tradycyjnego mostu między zębami 16, 13 i ponownego ustabilizowania adhezyjnego mostu leżącego między zębami 35, 37. Podczas badania stwierdzono uszkodzoną przez próchnicę koronę zęba 35. Rozległy ubytek próchnicowy będący wynikiem braku odpowiedniej higieny doprowadził do odcementowania się mostu na t ym zębie (fot. 1). Po za tym praca nie była uszkodzona.

W okolicy zębów 13, 16 obecny był stary most stal plus kompozyt (fot. 2), który nie nadawał się do naprawy. W trakcie przeprowadzonego wywiadu okazało się, że pacjent nie chce uzupełnienia o charakterze ruchomym. Po przedstawieniu kilku możliwości uzupełnienia zdecydował się na zastosowanie kompozytowego mostu adhezyjnego wzmocnionego włóknem poliaramidowym, mimo że wykonanie w tym przypadku uzupełnienia o charakterze adhezyjnym było ryzykowne z powodu dużej odległości między filarami. Powodami tej decyzji były kwestia finansowa oraz możliwość znacznej oszczędności twardych tkanek zębów 13 i 16. Po omówieniu szczegółów przystąpiono do realizacji przedsięwzięcia.

boczne-braki-most-frc-01

Stan przed naprawą mostu adhezyjnego 35-37

boczne-braki-most-frc-02

Zniszczony stary most stal + kompozyt
Prace zostały podzielone na trzy etapy:

  • pierwszy – zewnątrzustny,
  • drugi – zewnątrzustny,
  • trzeci – zewnątrzustny.

Etap pierwszy

W pierwszej kolejności usunięto próchnicę z zęba 35. Zajmowała ona praktycznie całą koronę. Po opracowaniu ubytku okazało się, że ząb jest żywy. Chociaż w pierwotnej wersji zamierzono przeprowadzić leczenie kanałowe i odbudować kikut zęba na wkładzie koronowo-korzeniowym, odstąpiono od tego zamiaru. Zamiast tego wykonano szkielet korony z trzech okołomiazgowych pinów tytanowych (fot. 3).

Następnie w górnej części przęsła mostu wycięto rowek o szerokości 2 mm, w którym umieszczono na wzmocnionym kompozycie (Boston, Arkona) włókno poliaramidowe typ Podwiązka (Arkona). Włókno zatopione w Bostonie wchodziło między tytanowe piny, spajając ze sobą filar z przęsłem uzupełnienia protetycznego. Praca została wymodelowana, dostosowana do warunków zgryzowych, a następnie
wypolerowana (fot. 4). Dalej przystąpiono do uzupełnienia brakujących zębów 14, 15 (fot. 5). Opracowano powierzchnie wewnętrzną i dystalną zęba 13 oraz mezjalną i żującą 16. W obu zębach na powierzchniach stycznych do wykonywanej pracy zostały wycięte, przy pomocy wiertła diamentowego w kształcie tępo zakończonego stożka, rowki retencyjne dla przęsła mostu o głębokości od 1,5 do 3 mm i szerokości od 2,5 do 4 mm. Następnie pobrano wyciski: dwuczasowy, dwufazowy (Zeta i Oranwasch) w szczęce oraz anatomiczny w żuchwie (Kromopan). Dobrano odpowiedni kolor (A3, A3,5) i po zabezpieczeniu fleczerem zębów filarowych odesłano pacjenta do następnej wizyty.

boczne-braki-most-frc-03

Piny tytanowe w zębie 35

boczne-braki-most-frc-04

Naprawiony most 35-37

boczne-braki-most-frc-05

Brak zębowy 13-16

Etap drugi

W następnej zewnątrzustnej fazie, posługując się żółtym, twardym gipsem, odlano modele – górny i dolny (fot. 6). Czas wiązania gipsu wynosił między 30 a 40 minut. Po uwolnieniu modeli zaizolowano miejsca przylegania materiału kompozytowego lakierem Durolan (fot. 7) i przystąpiono do projektowania konstrukcji mostu. Praca miała stanowić połączenie metody pośredniej i bezpośredniej. Postępując
standardowo w tego rodzaju metodzie, postanowiono, że w sposób pośredni zostaną wykonane części dodziąsłowa i podniebienna uzupełnienia, natomiast część wargowa miała być wymodelowana bezpośrednio w ustach pacjenta.

Przestrzeń, jaką należało uzupełnić, była dość znaczna i wynosiła około 15 mm. Pracę rozpoczęto od zaznaczenia na modelu dwóch miejsc, gdzie planowano wykonać brakujące zęby i rozmieszczenia w tych miejscach materiału kompozytowego (fot. 8). Następnie od zęba 13 do 16 poprowadzono dwa włókna poliaramidowe – jedno prostopadle, a drugie poziomo w stosunku do wyrostka zębodołowego. Przestrzenie wokół włókien zostały szczelnie wypełnione kompozytem o zwiększonej wytrzymałości Boston (Arkona) (fot. 9). W trakcie tworzenia pracy szczególną uwagę zwrócono na zabezpieczenie brodawek dziąsłowych przed nadmiernym uciskiem oraz na uzyskanie odpowiednich przestrzeni między wymodelowanymi zębami w celu ułatwienia dostępu przy zabiegach higienizacyjnych (fot. 10).

W końcowym etapie przystąpiono do ostatecznej korekty strony dodziąsłowej mostu i strony podniebiennej oraz dokładnego oczyszczenia pracy z resztek gipsu i lakieru izolującego (fot. 11).

boczne-braki-most-frc-06

Odlane modele gipsowe górny i dolny

boczne-braki-most-frc-07

Model górny zaizolowany lakierem durolan w miejscach stycznych z mostem.

boczne-braki-most-frc-08-11 (2)

– Zaznaczone kompozytem miejsca, w których planowane będą zęby kompozytowe
– Model ze wstępnie wymodelowanym mostem
– Wolne przestrzenie między mostem i modelem
– Konstrukcja uwolniona z modelu

 

Etap trzeci

Po oczyszczeniu zębów filarowych przystąpiono do próby osadzenia wykonanej części uzupełnienia. Dalej wyjałowiono 36-proc. kwasem ortofosforowym i pokryto Opti Bondem Solo Plus mające łączyć się ze sobą powierzchnie zębów filarowych i mostu. W następnej kolejności przystąpiono do ufiksowania wykonanej pracy w ustach pacjenta przy użyciu kompozytu o zwiększonej wytrzymałości (fot. 12). Przed wymodelowaniem strony wargowej mostu na zębach 16 i 13 został wycięty przy pomocy wierteł diamentowych rowek o szerokości 2 mm przebiegający przez całą długość uzupełnienia. Umieszczono w nim zatopiony w Bostonie dodatkowy pasek włókna poliaramidowego (Arkona), stanowiący dodatkowe wzmocnienie dla wykonanej pracy.

Następnymi etapami były wymodelowanie powierzchni wargowej uzupełnienia oraz olicowanie zębów 13 i 16, po czym przystąpiono do ostatecznej korekty w zwarciu przy użyciu kalki artykulacyjnej w celu wyeliminowania przedwczesnych kontaktów oraz korekty estetycznej uzupełnienia.

Po zaakceptowaniu przez pacjenta uzyskanego efektu przystąpiono do wypolerowania naszej pracy gumkami do wstępnego polerowania kompozytów (Vivadent) oraz krążkami Sof-Lex (fot. 11, 14). Na koniec przypomniano pacjentowi o konieczności wizyt kontrolnych i dokładnie pouczono o sposobie utrzymania higieny w okolicy wykonanego uzupełnienia.

boczne-braki-most-frc-12

Praca ufiksowana w ustach pacjenta

boczne-braki-most-frc-13

boczne-braki-most-frc-14

Gotowy most adhezyjny Boston + włókno poliaramidowe

PODSUMOWANIE

Naprawa starego uzupełnienia adhezy jnego została wykonana w ten sposób, by w razie obumarcia zęba 35 nie było problemu z uzyskaniem dostępu do kanału w trakcie koniecznego leczenia endodontycznego.

Naprawiona praca ma konstrukcję wystarczająco silną, by służyć pacjentowi jeszcze kilka lat. Wykonany most kompozytowy między zębami 13, 16, z racji dość znacznej przestrzeni, jaką należało uzupełnić, został wzmocniony dodatkowym włóknem poliaramidowym przebiegającym po stronie wargowej, co powinno zapewnić mu należytą wytrzymałość.

Oczywiście prócz techniki wykonania w obu tych przypadkach niezwykle istotny jest materiał, przy pomocy którego te prace są wykonane. Musi to być kompozyt o zwiększonej wytrzymałości, taki jak Boston, ponieważ to w głównej mierze decyduje o powodzeniu w wykonanym przedsięwzięciu. Faktem przemawiającym za tym, że tego rodzaju prace cieszą się coraz większą popularnością, jest to, iż u powyższego pacjenta było to już trzecie uzupełnienie tego rodzaju. Za każdym razem miał proponowany każdy możliwy rodzaj uzupełnienia, począwszy od protez akrylowych, a skończywszy na implantach. Decydował się jednak na most adhezyjny, ponieważ kosztem stosunkowo niedużego nakładu finansowego zyskiwał uzupełnienie stałe, które nie wymagało dużego uszkodzenia tkanek zębów filarowych. Jest estetyczne i łatwe w ewentualnej naprawie.

Należy też zaznaczyć, że prace te były wykonane w całości w jeden dzień, co stanowi niezwykle krótki czas, zważywszy na uzyskane efekty. Opisany powyżej przypadek może stanowić ciekawe rozwiązanie zarówno dla stomatologa, jak i dla pacjenta, a zastosowane rozwiązania nie wykluczają wykonania tradycyjnych uzupełnień w późniejszym okresie.

ZALETY I WADY

W przypadku zastosowania kompozytowych uzupełnień stałych wzmocnionych włóknem poliaramidowym

Zalety:

  • mała inwazyjność,
  • łatwość ewentualnej naprawy,
  • dobry efekt estetyczny,
  • krótki czas wykonania,
  • atrakcyjność finansowa dla pacjenta,
  • wytrzymałość.


Wady
:

  • możliwe przebarwienia kompozytu,
  • szczególnie w przypadku niewłaściwej higieny,
  • możliwość rozszczelnienia i wystąpienia próchnicy wtórnej (należy zaznaczyć, że w przypadku regularnych wizyt kontrolnych nie jest to traktowane jako powikłanie),
  • mniejsza wytrzymałość w porównaniu z tradycyjnymi rekonstrukcjami protetycznymi.


Autorzy: lek. dent. Damian Janica, lek. dent. Alina Janica

Artykuł pochodzi z numeru 09-2013 czasopisma Twój Przegląd Stomatologiczny

 


 

Piśmiennictwo

  1. Bukowska D.: Włókno szklane w stomatologii. „e-Dentico”, 2007, 1, 74-77.
  2. Tanasiewicz M., Twardawa H., Skucha-Nowak M., Książek-Bąk H., Szklarski T.: Bezpośrednia korekta estetyczna uzębienia w przednich odcinkach łuku zębowego. Część II. Postępowanie kliniczne „Twój Przegląd Stomatologiczny”, 2010, 3, 88-92.
  3. Paździor-Klocek A.: Materiały złożone i włókna szklane. Nowoczesne rozwiązania podczas jednej wizyty. „Twój Przegląd Stomatologiczny”, 2009, 5, 30-34.
  4. Raszewski Z.: Zastosowanie włókien szklanych w stomatologii „Twój Przegląd Stomatologiczny”, 2008, 7-8, 41-42.
  5. Tanasiewicz M., Twardawa H., Skucha-Nowak M., Książek-Bąk H., Szklarski T.: Bezpośrednia korekta estetyczna uzębienia w przednich odcinkach łuku zębowego. Część I. Zasady postępowania, kwalifikacja pacjentów, wskazania i przeciwwskazania. „Twój Przegląd Stomatologiczny”, 2010, 1-2, 74-81.
  6. Frączak B.A.: Włókno szklane jako wzmocnienie polimerów stosowanych w protetyce stomatologicznej. „Inżynieria Biomateriały”, 2003, 6, 29, 10-13.
  7. Bukowska D.: Włókno szklane w stomatologii estetycznej. „Magazyn Stomatologiczny”, 2000, 10, 7/8, 30-33.
  8. Żarow M., Łazarz-Bartyzel K.: Wykorzystanie włókien szklanych oraz utraconych zębów własnych w przypadku natychmiastowego uzupełnienia braku zębowego. „Poradnik Stomatologiczny”, 11/12, 2006, 11-15.
  9. Dawiec M., Dawiec G., Staroń-Irla K., Skaba D.: Rekonstrukcja braku zęba 12 z użyciem włókna szklanego – metoda własna. „Twój Przegląd Stomatologiczny”, 2008, 6, 46.
  10. Staroń-Irla K., Dawiec M., Dawiec G.: Odbudowa korony zęba 22 z użyciem wkładu z włókna szklanego. „Twój Przegląd Stomatologiczny”, 2008, 10, 44-45.